ối với người nước ngoài đang làm việc tại Nhật Bản, việc nghỉ việc tại công ty không chỉ đơn thuần là một cột mốc trong sự nghiệp. Đó là một thay đổi lớn liên quan đến "Tư cách lưu trú (Visa)" - cơ sở pháp lý để bạn ở lại Nhật Bản. "Tôi có phải về nước ngay sau khi nghỉ việc không?" "Tôi nên làm gì nếu Visa hết hạn trong khi đang tìm việc?" Để giải tỏa những lo lắng này, chúng tôi sẽ giải thích cặn kẽ từ góc nhìn chuyên gia về nghĩa vụ báo cáo cho Cục Quản lý Xuất nhập cảnh, rủi ro bị hủy tư cách lưu trú và các thủ tục cụ thể để chuyển việc thành công.

1. "Thông báo cho Cục Quản lý Xuất nhập cảnh" trong vòng 14 ngày sau khi nghỉ việc

Khi bạn nghỉ việc, thủ tục ưu tiên cao nhất là "Thông báo về tổ chức liên kết". Đây là nghĩa vụ pháp lý được quy định bởi Luật Kiểm soát Xuất nhập cảnh, nếu lơ là có thể gây ảnh hưởng xấu đến việc gia hạn Visa hoặc xin vĩnh trú trong tương lai.

1-1. "Thông báo về tổ chức liên kết" là gì?

Nếu bạn đang lưu trú với Visa lao động như "Kỹ thuật/Nhân văn/Nghiệp vụ quốc tế" hoặc "Kỹ năng", bạn cần thông báo cho Cục Xuất nhập cảnh rằng hợp đồng với người sử dụng lao động (tổ chức liên kết) đã kết thúc. Thông báo này phải được thực hiện trong vòng 14 ngày kể từ ngày nghỉ việc. Nếu quên thông báo này, bạn có thể bị đánh giá là "thiếu tinh thần tuân thủ pháp luật" trong lần xét duyệt gia hạn tiếp theo, dẫn đến các rủi ro như bị rút ngắn thời hạn lưu trú, hoặc trường hợp xấu nhất là không được phép gia hạn.

1-2. Phương thức thông báo: Trực tuyến, Bưu điện hoặc Trực tiếp

Hiện tại, bạn có thể thông báo bằng 3 cách sau:

• Hệ thống thông báo điện tử của Cục Quản lý Xuất nhập cảnh: Cách dễ dàng nhất, có thể thực hiện thủ tục tại nhà 24/24.

• Qua bưu điện: Gửi kèm bản sao thẻ ngoại kiều đến "Cửa tiếp nhận thông báo về quản lý lưu trú" của Cục Quản lý Xuất nhập cảnh khu vực Tokyo.

• Nộp trực tiếp: Đến trực tiếp Cục Xuất nhập cảnh quản lý nơi bạn cư trú.

1-3. Lưu ý đối với "Visa Kỹ năng đặc định"

Nếu bạn đang làm việc với Visa Kỹ năng đặc định, tầm quan trọng của việc thông báo cao hơn so với các Visa lao động khác. Vì Kỹ năng đặc định được cấp dựa trên tiền đề là hợp đồng với một "công ty cụ thể", nên tiền đề đó sẽ mất đi ngay khi bạn nghỉ việc. Không chỉ thông báo khi nghỉ việc, khi quyết định được nơi làm việc mới, bạn cũng cần nộp các bản hợp đồng rất chi tiết, vì vậy cần chuẩn bị kỹ lưỡng và dư dả thời gian.

2. Rủi ro bị hủy tư cách lưu trú và sự thật về "Quy tắc 3 tháng"

Có những tin đồn rằng "nếu không chuyển việc trong vòng 3 tháng sau khi nghỉ việc thì Visa sẽ bị hủy", nhưng bạn cần hiểu chính xác về điều này.

2-1. Lý do hủy tư cách lưu trú (Điều 22-4 Luật Kiểm soát Xuất nhập cảnh)

Luật quy định rằng nếu bạn không tiếp tục các hoạt động ban đầu (như công việc được phép theo Visa hiện tại) từ 3 tháng trở lên mà không có "lý do chính đáng", tư cách lưu trú có thể bị hủy. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là "tự động bị hủy ngay lập tức sau 3 tháng". Cục Xuất nhập cảnh sẽ xem xét tình hình của từng cá nhân.

2-2. Các trường hợp được công nhận là có "Lý do chính đáng"

Nếu có những lý do bất khả kháng như đang tích cực hoạt động tìm việc hoặc đang điều trị bệnh, tư cách lưu trú sẽ không bị hủy ngay lập tức dù đã quá 3 tháng. Cụ thể, việc chuẩn bị các bằng chứng sau đây là rất quan trọng:

• Thẻ đăng ký tại Hello Work

• Các Email như lịch sử ứng tuyển công ty, thông báo phỏng vấn

• Giấy chứng nhận nghỉ việc (Rishoku-hyo) hoặc Thẻ thụ hưởng bảo hiểm thất nghiệp (chuẩn bị nhận bảo hiểm thất nghiệp)

2-3. Mối quan hệ giữa việc nhận bảo hiểm thất nghiệp và Visa

Ngay cả người nước ngoài cũng có thể nhận bảo hiểm thất nghiệp nếu có tham gia bảo hiểm. Việc đang nhận bảo hiểm thất nghiệp là bằng chứng công khai rằng bạn "có ý chí làm việc và đang hoạt động tìm việc", điều này có tác động tích cực trong việc duy trì tư cách lưu trú.

3. Thủ tục khi đã quyết định được nơi làm việc mới và việc sử dụng "Giấy chứng nhận tư cách làm việc"

Quyết định được công việc mới không có nghĩa là mọi thứ đã hoàn tất. Tiếp theo, bạn cần kiểm tra xem công việc mới đó có nằm trong phạm vi Visa hiện tại hay không.

3-1. Chuyển việc cùng ngành nghề: Trường hợp còn thời hạn lưu trú

Ví dụ: nếu bạn có Visa "Kỹ thuật/Nhân văn/Nghiệp vụ quốc tế" và chuyển sang cùng một loại ngành nghề (ví dụ: từ kỹ sư IT công ty này sang kỹ sư IT công ty khác), bạn không cần xin Visa mới. Tuy nhiên, bạn phải thực hiện "Thông báo thay đổi tổ chức liên kết" cho Cục Xuất nhập cảnh trong vòng 14 ngày.

3-2. Lợi ích của việc lấy "Giấy chứng nhận tư cách làm việc"

Nếu bạn lo lắng liệu nội dung công việc tại nơi làm việc mới có phù hợp với Visa hiện tại hay không, chúng tôi khuyên bạn nên xin "Giấy chứng nhận tư cách làm việc". Đây là văn bản mà Cục Xuất nhập cảnh xác nhận rằng "người này có thể làm việc với Visa này tại công ty mới".

• Lợi ích 1: Việc gia hạn Visa lần tới sẽ suôn sẻ hơn.

• Lợi ích 2: Phía công ty tuyển dụng cũng có thể yên tâm rằng "người này có thể thuê hợp pháp", điều này có thể trở thành yếu tố quyết định để tuyển dụng.

3-3. Chuyển việc sang ngành nghề khác: Đơn xin phép thay đổi tư cách lưu trú

Trong trường hợp chuyển sang ngành nghề thuộc danh mục Visa khác, ví dụ như "từ làm việc tại công trường sang công việc văn phòng", bạn phải nộp đơn xin và nhận được phép thay đổi tư cách lưu trú trước khi bắt đầu làm việc. Nếu bắt đầu làm việc ở ngành nghề mới trước khi được phép, đó sẽ là "Hoạt động ngoài tư cách (Lao động bất hợp pháp)", cả bạn và công ty đều có thể bị xử phạt, vì vậy điều này là nghiêm cấm.

4. Thủ tục chuyển đổi Bảo hiểm xã hội, Lương hưu, Thuế

Khi nghỉ việc, ngoài Visa, các thủ tục quan trọng liên quan đến "Tiền bạc và Sức khỏe" cũng sẽ phát sinh. Nếu lơ là những việc này, đó sẽ là lý do không cho phép rất nghiêm trọng trong "Đơn xin vĩnh trú" tương lai.

4-1. Chuyển đổi Bảo hiểm y tế

Từ ngày hôm sau khi nghỉ việc, bảo hiểm y tế của công ty sẽ không còn sử dụng được. Trong vòng 14 ngày, bạn phải đến văn phòng thành phố/quận nơi cư trú để tham gia Bảo hiểm y tế quốc dân hoặc thực hiện thủ tục tiếp tục tự nguyện.

4-2. Tham gia Lương hưu quốc dân

Vì sẽ rút khỏi Lương hưu phúc lợi (Kosei Nenkin), bạn cũng cần thực hiện thủ tục chuyển sang Lương hưu quốc dân tại văn phòng thành phố. Việc không đóng hoặc chậm đóng sẽ khiến việc xin vĩnh trú trong tương lai trở nên cực kỳ khó khăn, vì vậy hãy chắc chắn đóng đúng hạn.

4-3. Đóng thuế cư trú

Thuế cư trú được tính dựa trên thu nhập của năm trước. Bạn cần đóng một lần sau khi nghỉ việc hoặc tự mình đóng bằng tờ hóa đơn gửi từ văn phòng thành phố. Nếu để mặc điều này dẫn đến việc có "Giấy nhắc nộp tiền", bạn sẽ mất đi rất nhiều sự tin tưởng từ Cục Xuất nhập cảnh.

5. Lời khuyên từ chuyên gia: Hoạt động chuyển việc chú trọng 

Để chuyển việc thành công và có cuộc sống ổn định tại Nhật, hãy lưu ý 3 điểm sau:

• Lưu giữ các giấy tờ công khai: Giấy chứng nhận nghỉ việc, tờ khai thuế (Gensen Choshu-hyo), hợp đồng lao động... là "bằng chứng" cho đơn xin Visa tương lai. Hãy kẹp hồ sơ và lưu giữ tất cả.

• Tận dụng Hello Work: Hãy chắc chắn đến đó ít nhất một lần để để lại hồ sơ công khai rằng bạn "đang trong quá trình tìm việc".

• Tham vấn chuyên gia (Luật sư hành chính): Nếu trường hợp của bạn có vẻ sắp rơi vào "quy tắc 3 tháng", hoặc không biết ngành nghề mới có hợp với Visa không, đừng tự mình phán đoán mà hãy tham vấn luật sư hành chính có chuyên môn về Visa lao động.

Tóm tắt: Thông điệp từ Job get JAPAN

Nghỉ việc là một điều lo lắng, nhưng nếu thực hiện đúng các bước, Visa sẽ không bị hủy ngay lập tức. Trước hết, hãy thực hiện chắc chắn "Thông báo trong vòng 14 ngày" và tự tin tìm kiếm nấc thang tiếp theo trong sự nghiệp. Tại trang web Job get JAPAN, chúng tôi cung cấp không chỉ thông tin tuyển dụng phù hợp với kinh nghiệm và mong muốn của bạn mà còn cả các công cụ như [Salary Simulator] để tính lương thực nhận từ thu nhập năm, hay [Visa Renewal Check] để kiểm tra khả năng gia hạn Visa. Hãy tận dụng những công cụ này để tiến hành hoạt động chuyển việc ổn định cả về mặt pháp lý và kinh tế.

Thông tin giám sát/Tham khảo

• [Văn phòng Luật sư hành chính Shikana: Về việc báo cáo cho Cục Xuất nhập cảnh sau khi nghỉ việc và cách xử lý Visa]

• [Công ty cổ phần Back-end: Hướng dẫn thủ tục cho người nước ngoài Kỹ năng đặc định khi chuyển việc]

• [Tập đoàn tư vấn TOMA: Tổng hợp thủ tục Visa lao động khi người nước ngoài nghỉ việc, chuyển việc]