Công ty không cho tham gia Bảo hiểm xã hội? Điều kiện tham gia bắt buộc và nơi tư vấn
1. Điều kiện bắt buộc tham gia Bảo hiểm xã hội: "Tôi có thuộc đối tượng không?"
Bảo hiểm xã hội Nhật Bản có các tiêu chuẩn "tham gia cưỡng chế" được quy định bởi pháp luật. Không phân biệt quốc tịch, công ty bắt buộc phải cho bạn tham gia nếu bạn đáp ứng các tiêu chuẩn sau.
1-1. Tiêu chuẩn đối với nhân viên chính thức (Seishain)
Nếu bạn là nhân viên chính thức làm toàn thời gian, bạn phải được tham gia ngay từ ngày đầu tiên đi làm, kể cả trong thời gian thử việc. Đối với các loại hình pháp nhân (như công ty cổ phần), chỉ cần có từ 1 nhân viên trở lên là công ty đó có nghĩa vụ tham gia cho nhân viên.
1-2. Quy tắc "3/4" dành cho nhân viên bán thời gian (Baito/Part-time)
Dù không phải nhân viên chính thức, bạn vẫn phải tham gia nếu:
Số giờ và số ngày làm việc: Số giờ làm việc trong tuần và số ngày làm việc trong tháng bằng 3/4 trở lên so với nhân viên chính thức tại cùng nơi làm việc. (Ví dụ: Nếu nhân viên chính thức làm 40 giờ/tuần, người làm từ 30 giờ/tuần trở lên là đối tượng phải tham gia).
1-3. Mở rộng đối tượng cho người làm ít giờ (Tiêu chuẩn quy mô công ty)
Kể từ tháng 10 năm 2024, phạm vi tham gia bắt buộc đã được mở rộng. Nếu bạn làm việc tại công ty có từ 51 nhân viên trở lên, bạn phải tham gia nếu thỏa mãn cả 4 điều kiện:
Số giờ làm việc trong tuần từ 20 giờ trở lên.
Tiền lương tháng từ 88,000 Yên trở lên.
Dự kiến sẽ làm việc trên 2 tháng.
Không phải là học sinh, sinh viên (ngoại trừ trường hợp đang bảo lưu hoặc học hệ ban đêm).
2. Những lý do sai trái và "hiểu lầm" mà công ty thường đưa ra để từ chối
Trong thực tế, nhiều công ty đưa ra những lý do không thỏa đáng. Hầu hết các lý do này đều không có giá trị pháp lý.
2-1. "Vì là người nước ngoài nên không cần tham gia"
Quốc tịch hoàn toàn không liên quan đến việc tham gia Bảo hiểm xã hội. Chỉ cần làm việc tại Nhật Bản và đáp ứng đủ điều kiện, người nước ngoài cũng phải tuân thủ quy tắc giống hệt người Nhật. Hơn nữa, việc đóng Hưu trí phúc lợi còn giúp người nước ngoài nhận được "Tiền lấy lại Nenkin" (Dattai Ichijikin) khi về nước.
2-2. "Vì là Baito hay nhân viên Part-time nên không được tham gia"
Việc tham gia bảo hiểm không quyết định bởi tên gọi loại hình công việc (baito, nhân viên hợp đồng, v.v.) mà dựa trên "số giờ và số ngày làm việc thực tế". Nếu bạn làm trên 30 giờ/tuần mà công ty bảo "vì là baito nên hãy tự vào bảo hiểm quốc dân" thì đó là hành vi vi phạm pháp luật.
2-3. "Đợi hết thời gian thử việc mới cho vào"
Đây cũng là một sai lầm. Bảo hiểm xã hội phải được đăng ký ngay từ ngày đầu tiên bạn bắt đầu làm việc nếu bạn đã đáp ứng đủ các tiêu chuẩn.
3. Rủi ro nghiêm trọng khi không được tham gia Bảo hiểm xã hội
Nếu một người thuộc đối tượng bắt buộc mà không được tham gia, cả cá nhân và công ty đều đối mặt với rủi ro lớn.
3-1. Rủi ro cá nhân: Ảnh hưởng xấu đến tư cách lưu trú (Visa)
Gần đây, Cục xuất nhập cảnh kiểm tra rất khắt khe lịch sử đóng bảo hiểm xã hội.
Gia hạn visa: Nếu có khoảng trống không tham gia hoặc nợ tiền bảo hiểm, thời hạn visa có thể bị rút ngắn hoặc nghiêm trọng hơn là bị từ chối.
Xin Vĩnh trú: Khi xin Vĩnh trú, việc đóng bảo hiểm xã hội đầy đủ và "đúng hạn" trong vài năm gần nhất là điều kiện bắt buộc. Nếu bạn để mặc công ty không đóng bảo hiểm cho mình, con đường xin Vĩnh trú trong tương lai có thể bị đóng lại.
3-2. Rủi ro công ty: Hình phạt hình sự và truy thu
Công ty trốn tránh nghĩa vụ sẽ phải đối mặt với:
Truy thu bảo hiểm: Có thể bị truy thu lên đến 2 năm tiền bảo hiểm. Khi đó, công ty có thể bị yêu cầu thanh toán trước cả phần của nhân viên, gây áp lực tài chính cực lớn.
Hình phạt: Có thể bị phạt tù đến 6 tháng hoặc phạt tiền đến 500,000 Yên.
4. Cách xử lý và nơi tư vấn khi công ty từ chối
Nếu trao đổi với công ty không hiệu quả, hãy sử dụng các cơ quan công quyền sau.
4-1. Văn phòng hưu trí (Nenkin Jimusho)
Đây là cơ quan có thẩm quyền cưỡng chế công ty cho nhân viên tham gia bảo hiểm. Bạn có thể yêu cầu "Điều tra thực tế" (Jissai Chosa). Bạn có thể tư vấn ẩn danh, nhưng nếu chuẩn bị sẵn bảng lương và bảng chấm công, việc điều tra sẽ diễn ra thuận lợi hơn.
4-2. Cục thanh tra tiêu chuẩn lao động (Rosho)
Dù không quản lý trực tiếp bảo hiểm xã hội, nhưng cơ quan này sẽ hiệu quả nếu công ty có các sai phạm khác như không có hợp đồng lao động hoặc nợ lương tăng ca.
4-3. Tư vấn Luật sư hoặc Người đại diện hành chính (Gyoseishoshi)
Nếu bạn lo lắng về ảnh hưởng đến visa, hãy tìm đến các chuyên gia để được hỗ trợ đàm phán với công ty.
5. Kết luận: Bảo vệ bản thân để có cuộc sống ổn định tại Nhật
Tham gia Bảo hiểm xã hội không chỉ là "may mắn vì nhận được nhiều lương tay hơn", mà là quyền lợi bảo vệ hưu trí, y tế và quyền cư trú của bạn.
Kiểm tra lại hợp đồng và bảng lương.
Tính toán xem số giờ làm việc có vượt mốc quy định không.
Gửi yêu cầu tham gia bằng văn bản cho công ty.
Nếu không giải quyết được, hãy đến ngay Văn phòng hưu trí.
Tham khảo & Giám sát
Cơ quan hưu trí Nhật Bản (Nenkin).
Cục quản lý xuất nhập cảnh Nhật Bản.
Văn phòng luật sư ALG&Associates / Văn phòng bảo hiểm lao động Eriko.